თავისი არსებობის პერიოდში ეს მუსიკა ყოველთვის ანელებდა განვითარებას, ჩერდებოდა, იცვლიდა მიმართულებას და ხშირად სიახლეებს მოკლებული თანამედროვეობას სცდებოდა. ალბათ ზუსტად ასეთი იყო ჯაზი 80იანების დასასრულს და 90იანების დასაწყისში. ამ დროს ჯაზ-როკმა და ფიუჟენმა თავი ამოწურა, გახდა არასინტერესო მსმენელისთვის. ტრადიციული, კლასიკური ჯაზი ყოველთვის კარგი იქნება, მაგრამ სიახლეები იქ ცოტაა. ყოველთვის გვეოლება კიტ ჯარეტი, რომელიც გრძელი და ლამაზი იმპროვიზაციებით ახსებს დისკებს, მაგრამ ესეც უფრო თვითმყოფადი ავანგარდია, ვიდრე აქტუალური სიახლე.

1993 წელს ჩამოაყალიბა Esbjörn Svensson-მა თავისი ტრიო და ამავე წელს გამოვიდა ტრიოს პირველი ალბომი When Everyone Has Gone. ინდივიდუალური, მელოდიური საუნდი ჯგუფს თავიდანვე ჰქონდა, მაგრამ მათი არსებობის შესახებ ცოტამ თუ იცოდა. 1999 წელს მეხუთე ალბომის From Gagarin’s Point of View გამოსვლის შემდეგ „მსოფლიო ტური“ ორად-ორი კონცერტით შემოიფარგლებოდა. შვედური ტრიო ჰამბურგის ერთერთი სასტუმროს ბარში აღმოაჩინა Burkhard Hopper-მა, რომელიც შემდეგში მათი მენეჯერი გახდა.

ადამიანს რომელიც 1993 წელს 29 წლისაა უკვე ზედმეტად ბევრი რამ აქვს მოსმენილი, იმისათვის რომ უკან მიუბრუნდეს ჩარლი პარკერს. 60იანები უკვე რამოდენიმე თაობამ გამოიარა. სამმა დეკადამ სრულად შეცვალა მსოფლიო, ხალის მსოფმხედველობა და შესაბამისად მუსიკალური გემოვნება. კარგია თუ შენ ისევ ჩარლი პარკერს უკრავ, გემოვნებიანია და სასიამოვნო მოსასმენია, მაგრამ ეს ახალი მუსიკა არ არის. Esbjörn Svensson Trio-ს მუსიკა არის ამ სამი დეკადის შემდეგ შექმნილი ჯაზი, რომელშიც ისმის გავლენები, როგორც როკენროლიდან, ასევე ელექტრონული მუსიკიდა. e.s.t. უკრავდა დღევანდელ, ახალ ჯაზს, ჯაზს რომელიც დღეს ცოცხლობს და არა ჯაზს რომელიც იყო.

Esbjörn Svensson-მა თავის ტრიოსთან ერთად მოახერხა დაეჭირა ის საუნდი, რომელიც უკვე მომწიფებული იყო და თითქმის ჰაერში ტრიალებდა. ამ ჟღერადობამ შექმნა ჯაზში ახალი ტალღა, რომელსაც თავისთავად ბევრი ახალგაზრდა მუსიკოსი და ჯგუფი მოჰყვა. e.s.t.-ს არ გამოუგონებია რაღაც ახალი მუსიკა, ეს არ იყო უსასრულო ძიება ექსპერიმენტებში, რომელსაც ძირითადად უბრალოდ არსად მიჰყავს მუსიკოსი, ამ ტრიომ მოახერხა უბრალოდ დაეჭირა ეპოქის სული და გაეჯაზებინა ის.

ელექტრონული ეფექტებით და როკული რითმებით e.s.t. ხშირად უკრავს, როგორც როკ ჯგუფი. ალბომები აწყობილია არაჯაზურად, მკვეთრად გამოხატული ერთგვარი სიმღერული წყობით კომპოზიციებში, წინ წამოწეული მელოდიით, რომელიც მისამღერივით მეორდება, რამოდენიმეჯერ. მაგრამ ცოცხლად e.s.t. სულ სხვანაირად ჟღერს – ეს ნამდვილი ცოცხალი ჯაზია, ენერგიული და იმპროვიზაციით სავსე.

2006 წლის ალბომმა Tuesday Wonderland ტრიოს ყველაზე დიდი წარმატება მოუტანა. ამ პერიოდში e.s.t.-მ სრულად მოახერხა გაეღწია სკანდინავიიდან და გამხდარიყო მსოფლიო მნიშვნელობის ჯგუფი. დიდ მნიშვნელობა აქვს ევროპული ჯგუფისთვის როცა ის წარმატებას ამერიკაში, ჯაზის სამშობლოში აღწევს.

Esbjörn Svensson-მა თავის ტრიოსთან ერთად ჯაზი შეცვალ, გამოაღვიძა, გააახალგაზრდავა და წლები ჩამობერტყა. დღეს e.s.t.-ს გავლენა ყველგანაა. 2008 წლის 14 ივნისს Esbjörn Svensson 44 წლის ასაკში გარდაიცვალა. არავინ იცის კიდევ რამდენად მოახერხებდა  ეს მუსიკოსი ჯაზის გაშლას. ტრიოს ბოლო სამი ალბომი სავსეა სიახლეებით და ახალი ჟღერადობის ძიებით. ყოველ შემთხვევაში Esbjörn Svensson-ის შემდეგ ჯაზი თავისი ცხოვრების ახალ ეტაპზე გადავიდა.

• http://www.est-music.com/

შვედური ჯაზის ტრილოგია იქნება სამი სტატია სამ შვედ ჯაზისტზე სხვადასხვა ეპოქიდან. შევეცადე ამერჩია თითქოს ყველაზე საინტერესო და მნიშვნელოვანი მუსიკოსები, რომლებზე წერაც საინტერესო იქნებოდა და შესაბამისად კითხვაც.

შვედეთი ძირითადად პორნოფილმებით არის განთქმული. ვიკინგურ სიუჟეტეზე დადგმული სცენები ნებისმიერი ქვეყნის მაყურებელს უჩქარებენ გულის რითმს. ეს ყველაფერი დაახლოებით ასე გამოიყურება – მაღალი ქერათმიანი რაინდი შემოდის ოთახში თავისი ცეცხლმოკიდებული ხმლით და მის წინ იისფერ ზეწრებიან სასთუმალზე ტუჩებგაბერილი და მკერდმოშიშვლებული ქერა ქალია მიჯაჭვული, რომელიც ამ საშინელ ციხეში უკვე რამოდენიმე თვეა ჩაკეტილი. შემდეგ ალბათ გასაგებია, რომ რაინდი გოგონას გადაარჩენს და გოგონაც ვალში არ დარჩება.

ვიკინგური სიუჟეტები საერთოდ მოსვენებას არ აძლევს ამ ქვეყანას და შვედური პორნოგრაფიიდან ვიკინგებმა შვედურ მეტალში გადმოინაცვლეს, რომელიც უსაზღვროდ ბევრია სკანდინავიაში. მაგრამ არის ხალხი ვისაც ზანგების მუსიკა მოსწონს, და ეს ხალხი არც ისე ცოტაა.

საერთოდ, ვიკინგების და მიუხედავად, ჯაზი სკანდინავიაში მნიშვნელოვანი რამ არის. პოლონეთში, შვედეთში, ისლანდიაში საკმაოდ საინტერესო ფორმა მიიღო ამ ზანგური ბლუზიდან განვითარებულმა მუსიკამ. დღესაც ექსპერიმენტები და ახალგაზრდა მუსიკოსები ამ ჟანრში უამრავია, ძიება და მუსიკის ფარგლების გაშლა არ მთავრდება. ჯაზური ტალღა სკანდინავიაში დღეს და გუშინ დაწყებული არ არის, 30იანი 40იანი წლებიდანვე აიდგა ფეხი სკანდინავიურმა ჯაზმა და მალევე იპოვა მსმენელიც. ჯერ სკანდინავიაში და მერე უკვე მთელს მსოფილოში (დიდი მადლობა ინტერნეტს და mp3 ფორმატს, რომლებმაც ცხოვრება ასე აუტანლად გაგვიმარტივეს). 40იანი წლების შემდეგ ყველაფერი ლოგიკურად 60იანებამდე მივიდა და ბუნებრივია მთელს კონტინენტზე როკენროლი გამეფდა, რომლის ხმები ინგლისიდან შვედეთადე დარწმუნებული ვარ კარგად აღწევდნენ.  იმ დროს როცა The Beatles და The Rolling Stones იწყებდნენ ალბომების გამოშვებას, მაშინ როცა ჯაზი თავის სამშობლოშივე იცვლებოდა, ხდებოდა გაუგებარი, აგრესიული და უფრო მეტ მუსიკალურ ჟანრს იერთებდა, მიემართებოდა ბოპიდან Free ჯაზისაკენ, ხდებოდა სულ უფრო და უფრო ავანგარდული, მომთხოვნი ის ძიებაში მალე ფიუჟენამდე მივიდოდა, შვედეთში მელოტმა პიანისტმა Jan Johanssonმა გადაწყვიტა ჩაეწერა მუსიკა, რომელიც სრულიად მოწყვეტილი იქნებოდა ამ ყველანაირი გაგებით რევოლუციურ ტენდენციებს და შვედურ ფოლკზე აწყობილი მელოდიებით წერდა EPებს, რომლებიც შემდეგ ერთ ალბომში გაერთიანდა სახელწოდებით „Jazz på svenska“ (ჯაზი შვედურად).

Jan Johansson, რომელიც თითქმის უცნობია სკანდინავიის გარეთ და უბრალოდ ინფორმაციის მოძიებაც კი რთულია მასზე, დღესაც გავლენიანი და მნიშვნელოვანი პიანისტია შვედეთსა და მთლს სკანდინავიაში, რომელმაც ბევრი ახალგაზრდა მუსიკოსისთვის შექმნა ახალი მიმართულება. შვედური ფოლკის თავიდან აღმოჩენით მან მოახერხა ჯაზი გაეცოცხლებინა შვედეთისთვის. ეს მუსიკა აღარ იყო იმპორტი ოკენეს გადაღმა ქვეყნიდან, რომლის დაკვრა მხოლოდ ისე შეიძლება როგორც არმსტრონგი და გილესპი უკრავენ იქ – ემიგრანტების აშენებულ ქვეყანაში; ჯაზი გახდა შვედური, აქტუალური. თვითონ იოჰანსონი თავის მუსიკა სხვანაირად უყურებდა: „მე უბრალოდ მინდოდა საშუალება მიმეცა მსმენელისთვის, მოესმინათ ეს მელოდიები. თუ მე ამას არ გავაკეთებდი ეს მუსიკა ისევ დარჩებოდა ბიბლიოთეკების დამტვერილ თაროებზე – იქ სადაც მე ვიპოვე ის.“ „მე დავინტერესდი შვედური ფოლკით იმიტომ, რომ ეს მუსიკა ჯაზის ელემენტებს მომაგონებდა. ფოლკში დანახულმა ბლუზურმა ნოტებმა მიიპყრო ჩემი ყურადღება. მელოდიასთან ერთად ამ სიმღერებში ძლიერი რითმი ცოცხლობდა, შეგეძლო უბრალოდ დაგეკრა ეს მელოდიები. არ მინდოდა მათი რამენაირად გადაკეთება.“

„Jazz på svenska“ თბილი სიმშვიდით სავსე ნაზი მელოდიების ნაკრებია.მიუხედავად იმისა, რომ იოჰანსონი სკანდინავიის ფარგლებს გაერთ ნაკლებადაა ცნობილი და მისი სხვა ალბომების მოპოვება ძალიან რთულია „Jazz på svenska“ შვედური ჯაზის ბესტსელლერია.

„Jazz på svenska“ – ს შემდეგ, უკვე რუსული ფოლკის გავლენით, იან იოჰანსონმა ჩაწერა ალბომი „Jazz på Ryska“. ამ დისკის ჟღერადობა განსხვავდება წინა ალბომისგან, მოწვეულია მეტი მუსიკოსი, დამატებულია დასარტყამი და ჩასაბერი ინსტრუმენტები და მუსიკაც განსხვავებულია თავის ტემპით და ხასიათით, მიუხედავად იმისა, რომ იოჰანსონი ინარჩუნებს თავის ნაზ ჟღერადობას და ერიდება ზედმეტობებს დაკვრისას.

ბოლო ალბომი, როლემიც იოჰანსონმა ჩაწერა ეს იყო რადიოშოუს ფონებად დაწერილი 46 კომპოზიცია . დისკის, რომელიც მოგვიანებით გამოიცა სახელწოდებით – Musik Genom Fyra Sekler (მუსიკის ოთხი საუკუნე) ჩაწერიდან ერთ თვეში, 1968 წლის ნოემბერში, 37 წლის იან იოჰანსონი ავტოკატასტროფაში დაიღუპა.

• http://www.janjohansson.org/